12 oktober 2015: planttijd

September en begin oktober zijn goede maanden, om vaste planten te verplanten. Ik heb al verteld hoe ik de arnicaplanten heb gescheurd en verplant. Deze week heb ik het zelfde gedaan met de echinacea. Echinacea of rode zonnehoed is een mooie, grote plant met grote paarse bloemen. Net als arnica, groeit de plant in de vorm van een dichte kluit bladeren uit één punt, dicht bij de grond. Dit noemen we een bladrozet (of ook wel een wortelrozet, omdat al deze bladeren uit één wortel komen). Uit het midden van dit rozet komt in de zomer één of meer stengels te voorschijn, die veel hoger worden dan de bladeren. Bovenin komen de bloemen.
Wat onder de grond gebeurt kun je natuurlijk niet zien, maar het is zeker zo interessant. Tijdens de vorming van de bloemstengels, worden ook de wortels langer en en er ontstaan taaie vezels in de wortel. Als de bloemen zo’n beetje zijn uitgebloeid, zie je vaak een verdikte wortel onder de plant zitten. Hier heeft de plant dus reservevoedsel opgeslagen. Op die verdikte wortel verschijnen vervolgens rode puntjes, die uitgroeien tot kleine nieuwe bladrozetjes. Zo ontstaat een kluwen van kleinere bladrozetten rondom de (inmiddels uitgebloeide) bloemstengels. Soms overleeft het oorspronkelijke bladrozet het ook, soms niet. In elk geval ontstaat er een groepje planten, waar er eerst maar één stond. Als je dat gewoon zo laat, zul je zien dat de planten elk jaar minder ruimte krijgen, omdat ze gewoon te dicht bij elkaar staan. Ze zullen daardoor kleiner blijven en ook kleiner bloeien.
Ik laat dat niet gebeuren, want ik wil juist de wortels van deze planten oogsten. Ik heb deze week alle echinaceaplanten uitgegraven, het zand voorzichtig uit de wortelkluit geschud en de jonge nieuwe plantjes losgescheurd van de hoofdwortel. De meeste hadden inmiddels zelf een mooi nieuw wortelstelsel gemaakt, en waren helemaal klaar om “op eigen benen” te gaan staan. Ik heb deze plantjes in een bak met water gezet om te voorkomen dat de wortels zouden uitdrogen. Daarna heb ik ze meegenomen naar het nieuwe echinaceabed, waar ik ze opnieuw heb geplant. Ze hebben nu alle ruimte om uit te groeien.
Als je planten uit de grond haalt en de wortelkluit moet uitschudden, moet je er wel rekening mee houden dat de wortels beschadigd raken. Dat is niet te vermijden. Planten vormen microscopisch kleine haarworteltjes, die een verbinding aangaan met de zandkorrels. Het zijn deze haarworteltjes, die in staat zijn vocht tussen de zandkorrels uit te zuigen. Als je de plant uit de grond haalt, breken de haarworteltjes. De plant is dan niet meer in staat vocht uit de grond te halen. Dus zelfs als je plant in vochtige grond, net na een regenbui, moet je de plant toch met vloeibaar water begieten. De grotere wortels, die onbeschadigd gebleven zijn, kunnen alleen vloeibaar water opnemen. Daarom moeten pas verplantte planten altijd water krijgen, weer of geen weer. Dat doe je het beste als volgt: direct na het planten giet je met een gieter (bij voorkeur met broeskop) water op de grond rond de plant. Dan wacht je even, terwijl dit water in de grond weg zakt. Dat kan een paar minuten duren. Dan giet je nog een keer. Vervolgens kun je iets anders gaan doen. Na een paar uur giet je dan nog een derde keer. Op deze manier hebben de planten genoeg water, om de eerste dagen te overbruggen. Het kost een paar dagen om nieuwe haarworteltjes te laten groeien en zodoende op de nieuwe plek een verbinding aan te gaan met de grond. Dat noemen we het “aanslaan” van de planten. Pas daarna kunnen ze weer gaan groeien. Met een beetje geluk komen er nog genoeg dagen met temperaturen, die een beetje groei mogelijk maken, zodat de planten sterk de winter in gaan.

Na het uitgraven van de echinacea heb ik niet alle planten opnieuw uitgeplant. Ik heb alle wortels goed bekeken, en de mooiste, dikste en meest levendige uitgekozen. Die heb ik ook in een bak met water gezet om ze vers te houden. (Ik heb zelfs een handje bokashistarter in het water gedaan om rotting te voorkomen). Zo konden de planten wel een paar dagen blijven staan, tot ik tijd had om ze te verwerken. Daarna heb ik de wortels grondig schoon gemaakt en fijngesneden, om er echinaceatinctuur van te maken. Die staat nu te trekken (dat duurt minstens drie weken).

Bij het werken met wortels en bij het planten, houd ik altijd zo goed mogelijk rekening met de beweging van de maan. Dat klinkt misschien een beetje raar, maar eigenlijk is het heel logisch. Iedereen weet dat de maan invloed heeft op de beweging van water op aarde. En wat voor invloed! Eb en vloed in de wereldzeeën wordt door de maan veroorzaakt. Veel mensen weten ook, dat je bomen niet moet snoeien bij volle maan, omdat de sappen in de plant dan te hard naar boven stromen, zodat de boom te veel sap verliest. Dus dat de maan invloed heeft op de beweging van water in de plant, is best algemeen bekend. De biologisch-dynamische landbouw heeft dit principe verder uitgewerkt en meer in detail onderzocht. Het blijkt dat niet de vorm van de maan (halve maan of volle maan) maar eerder de positie van de maan ten opzichte van de aarde, invloed heeft op de sapstroom. Het is lastig om zelf elke dag naar de hemel te kijken en de beweging van de maan ten opzichte van de aarde in kaart te brengen (want het is vaak bewolkt), maar gelukkig hoeft dat ook niet. Elk jaar wordt opnieuw een kalender uitgegeven, waarin dit soort informatie tot in detail is aangegeven. Compleet met adviezen voor welke werkzaamheden wanneer het beste kunnen worden gedaan. Volgens die kalender is het nu planttijd: de sapstroom in de planten is overwegend naar beneden, naar de wortels, gericht. Dat maakt het (ver-)planten nu gemakkelijker. En het maakt ook dat de wortels nu het meest rijk zijn aan sap en voedingsstoffen. Daarom oogst ik de wortels ook het liefst tijdens planttijd. Planttijd duurt altijd twee weken, daarna is het twee weken geen planttijd. Ik hoop deze planttijd ook nog de wortels van grote klis en zeepkruid te kunnen oogsten. Of dat kan, hangt er van af hoe de planten er aan toe zijn. Misschien moet ik nog een maandje wachten op de volgende planttijd…

Delen:Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on LinkedInShare on Google+Email this to someone