Vlier

Sambucus nigra

vlierbloesemGrootmoedertje Vlier” is een struik die altijd zeer tot de verbeelding heeft gesproken.

Het is een struik die bij de mensen hoort. Elk boerenerf heeft wel een vlierstruik, en dat is niet voor niets. Alles aan deze struik is te gebruiken: de bloesems in het voorjaar worden verwerkt tot heerlijke gebakjes of limonade, de takken worden gebruikt als bonenstaak of in bezems, de bessen worden ingemaakt of tot sap verwerkt. Je kunt fluitjes snijden uit de twijgen. Het dikkere hout is natuurlijk ook prima brandstof voor de kachel.

Vlier is een struik die al sinds mensenheugenis in verband wordt gebracht met het bovennatuurlijke. Een vlierstruik op het erf wordt geacht ziekte en boze geesten op een afstand te houden. Iedereen kent het sprookje van Vrouw Holle (dat is een afkorting van de Duitse naam voor de vlier: Hollunder), die onder de aarde woont en er voor kan zorgen dat het op aarde regent of sneeuwt! Meer recent hebben we kennis kunnen maken met de magische krachten van de vlier dankzij de boeken van Harry Potter, waarin de toverstaf van vlierhout onoverwinnelijk is.

vlierblad1Alle delen van de vlierstruik hebben een zweet- en urinedrijvende werking. Vroeger werden ook de jonge bladeren, de wortel en de verse bast gebruikt (bij drogen verliest de bast zijn werking), maar tegenwoordig gebruiken we alleen nog de bloesems en de bessen.

Vlierbloesemthee, of limonade van vlierbloesemsiroop, wekt het zweten op en kan daardoor verlichting geven bij koorts. Bij alle soorten koortsige ziekten als verkoudheid, griep, keelontsteking, voorhoofdsholteontsteking en andere ontstekingen, helpt vlierbloesem de koorts binnen de perken te houden. Vlierbloesem zit vol met stuifmeel, dat erg voedzaam is en bovendien kan helpen ook hoest, niezen en hooikoorts te verzachten. Laat dit stuifmeel dus niet verloren gaan, als je zelf vlierbloesem gaat plukken!

De bessen van de vlier hebben een vergelijkbaar effect, maar zitten bovendien boordevol vitamine C en allerlei mineralen. Ze zijn daarom ideaal om tijdens een koortsige ziekte te gebruiken: niet alleen helpen ze de koorts te verlagen door het zweten te bevorderen, ze reinigen ook het lichaam door de nieren te stimuleren en geven je weerstand een flinke oppepper door de vitamines. Vlierbessen werken licht laxerend, en ook dat helpt het lichaam van binnen te reinigen. Het is wel belangrijk om de pitjes uit de bessen te zeven, omdat de pitjes blauwzuur bevatten. Als je ze stukbijt komt dit blauwzuur in contact met je speeksel, en dan wordt het licht giftig. Dit geldt trouwens voor vrijwel alle pitjes in bessen, dus die kun je altijd maar beter heel inslikken of uit het sap zeven.

Ook preventief worden vlierbessen wel gebruikt, om griep te voorkomen.

Door de sterk reinigende werking op het lichaam, kan vlier in alle vormen ook bijdragen aan de behandeling van reumatische klachten en jicht: het helpt het lichaam om urinezuur en andere afvalstoffen op te ruimen.