Laatste loodjes 2019

Dit wordt het laatste blogbericht van dit jaar uit de kruidentuin. Het herfstwerk zit er op! Tijd voor winterslaap…

In een kruidentuin kan de herfst nog aardig druk zijn, omdat er dan weer een heleboel geoogst moet worden. Bij veel kruiden is de wortel het beste deel van de plant; dat kun je vaak al aan de naam horen: adderwortel, kliswortel, mierikswortel enz. In de herfst trekken deze planten hun krachten terug in de wortel, om zo onder de grond het nieuwe voorjaar af te wachten. Bovengronds verdorren ze helemaal. Vandaar dat juist in de herfst de wortels het meest geconcentreerd zijn: daar zit alles in wat deze plant te bieden heeft. Ik ben dus de afgelopen weken druk geweest met het opgraven van wortels. Gelukkig hebben we hier lichte zandgrond, waarin het gemakkelijk graven is. Zelfs hele lange wortels als van heemst, mierikswortel of smeerwortel, zijn relatief eenvoudig uit de grond te krijgen.

Maar daarmee ben je er nog niet. Aan die wortels hangt vanzelfsprekend een heleboel grond, en die moet er af. Dat betekent wassen, wassen en nog eens wassen. In de praktijk was ik meestal vier keer: eerst twee keer buiten in een emmer water uit de regenton (brrr, ijskoud) en dan nog twee keer binnen in leidingwater. Die lichte zandgrond van ons heeft ook een nadeel: er zit veen in en dat is zwart en nogal plakkerig; het kruipt in de groeven van de wortels en in de poriën van je huid. Heel moeilijk schoon te krijgen, zeker als een wortel kronkelig en gegroefd is (zoals adderwortel) of knobbelig (zoals helmkruid). Eenmaal schoon moeten de wortels worden droog gedept met een doek en vervolgens in kleine stukjes gesneden. Gelukkig kan dat voor een deel met een keukenmachine. Zo heb ik de afgelopen weken menig middag aan het aanrecht doorgebracht. Ach, met een fijn muziekje er bij is dat best uit te houden.

Nu staan al die wortels te trekken in zalf, olie of alcohol. Over een tijdje zal ik nog even aan de slag moeten (dus ontwaken uit mijn winterslaap) om deze producten te zeven en af te vullen. Een paar zijn al gedaan: er is weer echinaceatinctuur!

De herfst kwam dit jaar laat op gang; de bomen beginnen nu pas een beetje kaal te worden. Dat betekent ook: blad harken. Het afgevallen blad van de bomen harken we alleen weg als het op gazons of op bestrating terecht komt; in alle andere gevallen laten we het lekker liggen om de bodem te bedekken en te voeden. Het blad dat we bijeen harken gebruiken we om grond te bedekken op plaatsen waar geen bomen staan. De aarde wil bedekt zijn! Vooral het blad van onze grote walnootboom is heel nuttig: het remt de kieming van onkruiden. Heel fijn om de grond onder je vaste planten te bedekken. Zeker onder struiken als van braam en framboos is dat heel handig. Dit zijn planten die lange tijd op dezelfde plaats staan en als je het onkruid daar niet weg weet te houden, groeit het volledig in de wortelkluiten van je struiken. Wat hebben we in het verleden geploeterd om de brandnetels uit de frambozen te houden! Nu heb ik daar een goede methode voor gevonden: ik plant de frambozen (en bramen en bessen) in een rij, en rondom zet ik brede eikenhouten planken in de grond. Zo ontstaat als het waren een kist zonder bodem, waar de onkruiden en het gras niet doorheen kunnen groeien. De plank vormt de scheiding tussen gemaaid gras en het frambozenbed. In de kist bedek ik de grond met een dikke laag organisch materiaal, waarbij die walnotenbladeren heel fijn zijn. Maar ook ander afval van houtige gewassen is hiervoor super: zaagsel en schors bijvoorbeeld. Dit materiaal wordt heel langzaam afgebroken door allerlei schimmels, en juist die schimmels leven in mooie symbiose met mijn frambozen (en bramen en bessen). Dus onder vaste, houtige planten kun je heel goed werken met afval van houtige gewassen. In je moestuin, waar je met eenjarige planten werkt, zijn andere materialen meer geschikt als afdeklaag: stro, blad van kruiden, herfstbladeren van andere bomen dan de walnoot. Deze materialen stimuleren andere microörganismen in de bodem, die weer beter bij de groentetuin passen.

Waarom gaat het in een kruidentuinblog over frambozen? Van frambozen en bramen is ook het blad heel goed te gebruiken in een kruidenthee. Framboosblad heeft een fijne, neutrale smaak en kan heel goed dienen om zwarte thee te vervangen. Braamblad is een super reiniger voor de darmen, dus daarvan zou eigenlijk iedereen af en toe een kop thee moeten drinken. En ja, er groeien ook vruchten aan en natuurlijk eten we die ook lekker op! Ik heb deze week de herfstframbozen tot de grond weggesnoeid, zodat ze volgend jaar hopelijk weer net zo veel heerlijke vruchten zullen opleveren.

Een reactie op “Laatste loodjes 2019
  1. Brenda van Dam - Bremer schreef:

    Dank, beste Thea voor alle verhalen afgelopen jaar. Je beeldende teksten, vooral leerzaam en tussendoor de handen schoon vegen om de camera te bedienen.
    Na een druk tuinjaar ben je zelf toe aan enig rust en ontspanning. Geniet ervan.
    Alle goeds wens ik je; straks gloedvolle Kerstdagen en een fijne jaarwisseling voor wederom een groeizaam jaar.
    Goed gaan.
    Lieve groet uit het Diepenveense.
    Brenda*

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*